PAPA TEST I HPV TEST U DETEKCIJI MALIGNIH PROMJENA NA GRLIĆU MATERICE

PAPA test je jednostavan citološki test kojim utvrdjuje sumnja na postojanje premalignih ili malignih promjena na grliću meterice. Test se sastoji u mikroskopskom pregledu ćelija s površine grlića i kanala materice koje se dobijaju uzimanjem brisa. Treba naglasiti da se ovim testom ne postavlja definitivna dijagnoza. Definitivna dijagnoza se, u slučaju sumnje, postavlja biopsijom sumnjivog mjesta tokom kolposkopskog pregleda.

U poslednje vrijeme se umjesto PAPA testa, ili istovremno s njim, radi HPV test – testiranje prisustva onkogenih humanih papilom virusa (HPV) u ćelijama grlića materice, što daje veću pouzdanost i mogućnost redjih kontrola. Tako danas postoje:

1) Samo PAPA testiranje,
2) Samo HPV testiranje PCR metodom.
3) PAPA-HPV kotestiranje,

Pomak prema utvdjivanju prisustva onkogenih HPV virusa je učinjen zbog toga što preko 99% žena koje imaju karcinom grlica materice imaju pozitivan test na onkogene HPV.

U Crnoj Gori je od 2016. godine uspostavljen organizovani skrining (pregled zdravih žena) na ranu detekciju premalignih i malignih promjena na grliću matrice koji se primarno zasniva na detekciji onkogenih HPV PCR metodom.

Cilj skrininga je da se u premalignoj formi bolesti otkriju oboljele žene i da se na vrijeme liječe. U Crnoj Gori se godišnje registruje oko 110 novooboljelih žena od karcinoma grlica materice.
Način skrininga u javnom zdravstvu u Crnoj Gori možete vidjeti ovdje.

Tako organizovan skrining je sličan kao u nekim razvijenim zemljama.

ŠTA JE HPV TESTIRANJE ?

Dok se PAPA testom traže promjene u ćelijama ili abnormalne ćelije s površine grlića materice, HPV testom se traži prisustvo virusa koji je povezan sa rakom grlića materice: u ćelijama se traže fragmenti DNA na prisustvo onkogenih HPV. To se izvodi PCR metodom koja je praktično 100% tačna. Standardno se traže visoko onkogeni tipovi 16 i 18 i manje onkogeno potentni tipovi 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68.

U upotrebi je bila ELISA metoda, ali je ona napuštena zbog znatno manje tačnosti.

Ako imate pozitivan HPV test to najčešče ne znači da imate karcinom već da postoje izgledi da dobijete premalignu ili malignu promjenu grlića materice. U tom slučaju će Vam ginekolog preporučiti kolposkopiju, citološki PAPA test ako ga skoro nijeste radili, kao i češće kontrole, ali i dati mnoge druge savjete koji su usmjereni na poboljšanje Vašeg imuniteta i genitalne higijene, utvrdjivanje kofaktora za razvoj karcinoma (infekcija klamidijom; pušenje povecava rizik 2 do 3 puta; duža upotreba kontraceptivnih tableta).

Vaš ginekolog će Vam reći da dosadašnji antivirusni lijekovi nisu efikasni protiv HPV infekcije.

KOLIKO SU POUZDANI PAPA TEST I HPV TEST ?

Samo PAPA testirajne je pouzdano do 80 %.

HPV testiranje PCR metodom utvrđuje prisustvo HP virus praktično 100% i znatno je bolje za detekciju premalignih promjena na grliću materice u okviru 48 mjeseci od testiranja. Ima mišljenja da su citološko PAPA testiranje i HPV testiranje jednake efikasnosti u utvrdjivanju premalignih lezija.
PAPA-HPV kotestiranje daje maksimalnu pouzdanost.

KOME JE NAMIJENJENO PAPA ili/i HPV TESTIRANJE?

S testiranjem se počinje tri godine posle početka seksualnog života, a najkasnije u dobi od 21 godinu i izvodi se do 65 godina prema sledećoj tabeli:

Žene od 21 do 29 godina treba da rade PAPA test svake treće godine.

Žene od 30 do 65 godina treba da rade PAPA test svake treće godine ili svake pete godine ako urade i test na prisustvo onkogenih HPV. Žene starije od 65 godina ne moraju da rade PAPA skrining ako su predhodni skrininzi poslednjih 10 godina bili uredni. Ovo su preporuke Americkog drustva ginekologa i opstetricara i Americkog drustva za kolposkopiju i cervikalnu patologiju iz 2018. godine.

Navedene preporuke se odnose na skrining (pregled zdravih žena), a u slučaju postojanja patologije ginekolog će Vam dati dodatne savjete za dijagnostiku i liječenje.

KOJA JE PRIPREMA I KAKO SE IZVODI PAPA ili HPV TEST ?

Test je najbolje raditi najmanje 5 dana nakon završetka menstrualnog krvarenja.

Dva dana prije testa ne treba da obavljate vaginalno ispiranje, korisite vaginalne lijekove, tampone ili spermicidne pjene, niti da imate vaginalni odnos. Test se izvodi na početku ginekološkog pregleda i potpuno je bezbolan, a sastoji se u uzimanju brisa s površine grlića kao i iz kanala grlića materice.

Brisom se dobiju ćelije grlića materice i fiksirane se dostavljaju citologu ili patologu radi pregleda. Istovremeno se moze uzeti bris na prisustvo HPV (kotestiranje) sto daje veću pouzdanost testiranja.

KAKO SE TUMAČI REZULTAT PAPA ili HPV TESTA

Nalaz može da tumači samo ljekar.

Stari način izvještaja i tumačenja rezultata je:

PAPA I – uredan nalaz
PAPA II – netipične zapaljenjske promene
PAPA III – displazija: blaga, srednje teška ili teška
PAPA IV – karcinom in situ
PAPA V – sumnja na invazivni karcinom

Novi način tumačenja citološkog pregleda je unekoliko izmijenjen – patolozi/citolozi tumačenje mogu dati po tzv. Bethesda sistemu. Ako dobijete takav odgovor možete ga radi informisanosti porediti s klasičnim izvještajem prema sledećoj tabeli:

ŠTA AKO JE NALAZ SUMNJIV ?

U slučaju sumnjivog nalaza ginekolog će zahtijevati ispitivanje i liječenje infekcije, HPV tipizaciju, eventualno liječenje atrofije, nakon čega je obavezna kolposkopija. U zavisnosti od nalaza kolposkopije ginekolog može zahtijevati samo kontrolu PAPA, ali i uraditi biopsiju grlića materice. U slučaju da se uradi biopsija dalji postupak zavisi od PH nalaza.

Dr Zdravko Filipović

specijalista ginekologije i akušerstva
Share via
Copy link
Powered by Social Snap